Het burlen van de hert: oktober wekt de Semois-dalen

Het is zes uur 's ochtends. De Semois stroomt niet meer, of nauwelijks: het dageraad houdt haar in een katoenen stilte. Dan, ergens boven het beukenbos, scheurt een keel open. Een diep, gutturaal geronk dat uit de rots zelf te komen lijkt. De hert burlt. En de lucht om u heen verandert van textuur.

U ziet hem niet. U hoort hem alleen. Dat is bijna beter zo. Want het burlen van oktober in de beboste valleien tussen Florenville en Bouillon is geen voorstelling die je oppeuzelt. Het is een primitieve schok, een trilling in je borstbeen voordat je brein een naam heeft kunnen bedenken.

Dalen die galmen

De Gaume, met haar kalkheuvels die de Semois heeft ingesneden en haar gemengde bossen van eik, beuk en haagbeuk, biedt de edelhert een land naar keuze. In deze eerste oktoberweek verlaten de volwassen mannetjes de anonimiteit van het onderhout. Ze klimmen naar de richels, scharren met de voorpoten de aarde weg en laten een kreet los die als een uitdaging door de nevelen snijdt.

Het burlen is geen gezang. Het is een waarschuwing, een toernooi, een schor gebrul van kracht dat in de vroege ochtendstilte honderden meters ver kan dragen. Twee herten die elkaar antwoorden, zijn genoeg om een gewone ochtend tot een gebeuren te maken. Je zoekt niet de winnaar op: je luistert gewoon hoe de ruimte zich vult met getemde wildheid.

Luisteren zonder te storen

De wandelpaden van de streek — diegenen die de rivierbochten volgen of zich naar de plateaus verheffen — worden sinds de dageraad bezocht door discrete wandelaars. Handschoenen, een thermoskan, geduld. Het burlenseizoen observeren is geen improvisatie: je moet leren stilstaan, je stilhouden, de wind van voren laten aanwaaien. De hert heeft scherpe oren en een nog scherpere neus. Een brekende tak, en het dal verstomt alsof bij toverslag.

Dit is geen jacht. Het woord zelf is hier een misdaad tegen de werkelijkheid. Je neemt niets. Je voelt het koorts van een seizoen en schenkt jezelf een uur tussen nacht en dag. Dat is alles, en het is al meer dan genoeg.

De Gaume, een stil koninkrijk

Eeuwenlang bepaalde de aanwezigheid van de hert het leven van deze dorpen. De heren van Bouillon behielden de heuvels voor zich; ook de boeren hoorden het burlen vanuit hun erven, als een alarmpop van de natuurlijke kalender. Het groot wild was een seizoensteken, gelijkwaardig aan de eerste vorst of de terugkeer van de ooievaars op de kerktorens.

Tegenwoordig is de hert teruggekeerd in het bewustzijn van de wandelaars. Je luistert niet meer uit honger of feodaal recht. Je luistert uit verwondering. Uit de wens te herinneren dat er nog een wilde keel bestaat, driehonderd meter boven de beek, daar waar het mos de namen van mensen niet kent.

Oktober, in de Gaume, biedt niets spectaculairs. Het licht dooft sneller, de beuken beginnen aan de randen te blozen. Maar het burlen één enkele keer horen, bij dageraad, is genoeg om te begrijpen dat dit land een stem heeft bewaard. Schor, diep, onverschillig. En ontzettend kostbaar.